17 października w Stacji Naukowej PAN w Paryżu nauka znów połączyła pokolenia, dyscypliny i europejskie perspektywy. W ramach wydarzenia „Standing on the Shoulders of Giants. Polish Scientists and Scholars in Europe – Legacy and the Present” spotkali się badacze, którzy – dosłownie i metaforycznie – budują dziś ciągłość polskiej obecności w europejskiej nauce. Towarzysząca spotkaniu wystawa, przygotowana wspólnie przez zagraniczne stacje PAN stworzyła naturalne tło do rozmów zarówno o dziedzictwie, jak i o przyszłości.
W imieniu gospodarzy uczestników powitała Dyrektor Stacji PAN w Paryżu, prof. Aldona Katarzyna Jankowska, a następnie głos zabrał Dyrektor Biura PolSCA dr Tomasz Poprawka, przedstawiając założenia wystawy i jej główny cel: pokazanie polskich naukowców – dawnych i współczesnych – których prace współtworzą europejski krajobraz badawczy i wpisują się w strategiczne priorytety Unii Europejskiej.
Kiedy nauka mówi sama za siebie – lightning session
Pierwsza część wydarzenia miała formę dynamicznych, krótkich prezentacji, w których naukowcy z Polskiej Akademii Nauk opowiedzieli o swoich badaniach – różnorodnych, ambitnych i silnie osadzonych w europejskich priorytetach badawczych.
Wystąpili:
- prof. Paweł Olko (Instytut Fizyki Jądrowej PAN) – uznany specjalista w dziedzinie fizyki medycznej oraz dozymetrii promieniowania, prowadzący prace nad nowymi metodami pomiaru i ochrony radiologicznej, kluczowymi m.in. dla medycyny nuklearnej;
- prof. Monika Kusiak (Instytut Geofizyki PAN) – geochemiczka i badaczka obszarów polarnych, zajmująca się izotopową geochemią skał, rekonstrukcją historii Ziemi i procesów zachodzących w najstarszych fragmentach skorupy ziemskiej;
- prof. Maciej Górny (Instytut Historii im. T. Manteuffla PAN) – historyk Europy Środkowo-Wschodniej oraz historii intelektualnej, analizujący przepływ idei, pamięć historyczną i to, jak myśliciele regionu współtworzyli europejską kulturę wiedzy;
- prof. Janusz Lewiński (Instytut Chemii Fizycznej PAN) – chemik specjalizujący się w mechanochemii, syntezie materiałów o zaawansowanych właściwościach oraz innowacyjnych metodach otrzymywania związków ważnych dla energetyki i technologii przyszłości;
- prof. Andrzej Gamian (Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. L. Hirszfelda PAN) – biochemik i immunolog, dyrektor Instytutu, badający struktury bakteryjne i nowe strategie diagnostyczne oraz terapeutyczne.
Mimo że tematyka ich badań rozciąga się od zagadnień najwcześniejszej historii Ziemi po molekularne podstawy zdrowia człowieka, wspólne okazało się jedno: polscy naukowcy pracują dziś w obszarach kluczowych dla globalnej nauki – i robią to na najwyższym poziomie. Dynamiczna forma sesji tylko podkreśliła, jak imponującą różnorodność i międzynarodowy zasięg ma wkład PAN w europejską przestrzeń badawczą.
„In the Footsteps of Giants” – rozmowa o zaufaniu, komunikacji i wzbudzaniu ciekawości
Po przerwie – również intensywnie wykorzystanej do nieformalnych rozmów – odbył się panel moderowany przez dr Annę Nawrocką. Dyskusja szybko pokazała, jak wiele wyzwań stoi dziś przed światem nauki: kryzys zaufania społecznego, potrzeba skutecznej komunikacji, rosnąca rola dyplomacji naukowej, a także pytanie o to, jak polscy badacze postrzegani są poza krajem.
Najżywszą wymianę zdań wywołał temat komunikacji naukowej. Dla jednych – jak prof. Lewińskiego – najlepiej, by to badacze opowiadali o swoich odkryciach, bo nikt nie zna ich lepiej. Dla innych – jak prof. Kusiak – kluczową rolę powinni odgrywać profesjonaliści, którzy potrafią przełożyć naukę na język zrozumiały dla szerokiego odbiorcy.
Wszyscy uczestnicy byli jednak zgodni co do jednego: naukowa ciekawość powinna być zaszczepiana jak najwcześniej. Jeśli chcemy budować świadome społeczeństwo, musimy zaczynać od najmłodszych.
Nauka to także relacje
Wydarzenie zakończyła sesja networkingowa – dla wielu uczestników równie wartościowa jak same prezentacje. To właśnie w takich rozmowach rodzą się przyszłe współprace, pomysły na wspólne projekty czy kolejne międzynarodowe inicjatywy.
Spotkanie w Paryżu przypomniało, że polska nauka ma nie tylko bogate dziedzictwo, ale również silny, żywy głos we współczesnej Europie. A przede wszystkim – że jej największą siłą pozostają ludzie, którzy z pasją przekraczają granice dyscyplin, instytucji i krajów.
