Od zdrowej gleby do inteligentnego rolnictwa. Podsumowanie konferencji „From Soil to Systems” w Brukseli

Jak zapewnić trwałość Living Labs po zakończeniu finansowania unijnego? Czy sztuczna inteligencja może rzeczywiście pomóc rolnikom w przechodzeniu na bardziej zrównoważone metody produkcji? I jak sprawić, by wyniki europejskich projektów badawczych znalazły szersze zastosowanie w praktyce? Na te pytania szukali odpowiedzi uczestnicy konferencji „From Soil to Systems: Living Labs and Artificial Intelligence for a Sustainable Future of Agriculture”, która odbyła się 13 października 2026 r. w Brukseli.

Wydarzenie zorganizowane przez Biuro PolSCA Polskiej Akademii Nauk w Brukseli, Komitet Nauk Agronomicznych PAN oraz Uniwersytet Florencki zgromadziło przedstawicieli Komisji Europejskiej, środowiska naukowego, organizacji rolniczych i sektora innowacji. Konferencja odbyła się w siedzibie Biura NCBR w Brukseli.

Punktem wyjścia do dyskusji była unijna misja „A Soil Deal for Europe” (Mission Soil), która wspiera rozwój badań i innowacji na rzecz poprawy stanu gleb. Uczestnicy przyjrzeli się dotychczasowym osiągnięciom misji, ale przede wszystkim zastanawiali się, co powinno wydarzyć się dalej: jak utrzymać rozwijane sieci współpracy, zapewnić ciągłość badań i wykorzystać potencjał nowych technologii w codziennej praktyce rolniczej.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

Konferencję otworzyli Tomasz Poprawka, dyrektor Biura PolSCA, prof. Magdalena Frąc, przewodnicząca Komitetu Nauk Agronomicznych PAN, oraz Waldemar Dubaniowski, dyrektor Biura NCBR w Brukseli. Wystąpienie wprowadzające wygłosiła Aleksandra Ciszewska, reprezentująca biuro europosła Krzysztofa Hetmana.

Living Labs: od projektów badawczych do trwałych ekosystemów innowacji

Pierwsza sesja koncentrowała się na przyszłości Living Labs, czyli środowisk współpracy, w których naukowcy, rolnicy, przedsiębiorcy i inni interesariusze wspólnie opracowują oraz testują rozwiązania w rzeczywistych warunkach.

Cindy Schoumacher z Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych i Innowacji Komisji Europejskiej (DG RTD) przedstawiła dotychczasowe osiągnięcia Mission Soil oraz perspektywy jej rozwoju po zakończeniu obecnego programu Horyzont Europa. Jak wskazała, misja jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu utworzenia ponad 100 Living Labs zajmujących się zdrowiem gleb w całej Europie. Rozwój tej sieci jest jednym z jej najbardziej widocznych osiągnięć.

Jednocześnie przed europejską polityką badawczą stoi kolejne wyzwanie: przejście od tworzenia wiedzy i eksperymentalnych rozwiązań do ich szerszego wdrażania. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera przyszły, dziesiąty program ramowy UE w zakresie badań i innowacji (FP10). Living Labs mogą nadal łączyć cele europejskiej polityki z potrzebami lokalnych społeczności, jednak wymaga to stabilniejszych modeli finansowania i zarządzania.

Korinna Varga, reprezentująca Agroecology Partnership oraz węgierski instytut ÖMKi, zwróciła uwagę na znaczenie współtworzenia innowacji z ich przyszłymi użytkownikami. Doświadczenia partnerstwa pokazują, że rozwiązania opracowywane wspólnie z rolnikami, w warunkach ich codziennej pracy, mają większe szanse na rzeczywiste zastosowanie. Living Labs nie powinny więc ograniczać się do pojedynczych eksperymentów czy warsztatów. Ich wartość wynika z długofalowej współpracy, wzajemnego zaufania i uwzględniania specyfiki danego regionu.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

W panelu moderowanym przez prof. Magdalenę Frąc uczestniczyli również prof. Joana Falcão Salles z Uniwersytetu w Groningen oraz Gonçalo Amorim z Food4Sustainability i BGI.

Ważnym wątkiem dyskusji była konieczność prowadzenia wieloletnich obserwacji naukowych. Jak podkreślała prof. Falcão Salles, procesy zachodzące w glebie, takie jak odbudowa materii organicznej czy zmiany w obiegu składników odżywczych, wymagają czasu. Trwające kilka lat projekty nie zawsze pozwalają rzetelnie ocenić skuteczność nowych praktyk rolniczych. Z tego względu Living Labs powinny stopniowo stawać się trwałą infrastrukturą badawczą, umożliwiającą systematyczne monitorowanie stanu gleby i jej bioróżnorodności.

Z kolei Gonçalo Amorim przedstawił perspektywę przedsiębiorców i organizacji współpracujących bezpośrednio z gospodarstwami. Wskazał, że upowszechnianie innowacji wymaga nie tylko udowodnienia ich skuteczności, ale również przedstawienia rolnikom konkretnych korzyści ekonomicznych. Zwrócił też uwagę na potrzebę finansowania ryzyka związanego z eksperymentami oraz pozyskiwania kapitału długoterminowego, lepiej odpowiadającego specyfice sektora rolnego niż tradycyjne modele inwestycji w technologie.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

W dyskusji wyraźnie wybrzmiał wspólny postulat: Living Labs nie mogą kończyć działalności wraz z ostatnim dniem projektu finansowanego ze środków unijnych. Ich dalszy rozwój wymaga zaangażowania instytucji badawczych, organizacji rolniczych, władz regionalnych i przedsiębiorstw, a także lepszego powiązania z krajowymi i regionalnymi systemami innowacji.

Living Labs w praktyce: doświadczenia europejskich projektów

Uzupełnieniem debaty były prezentacje trzech projektów pokazujących, jak współpraca nauki z rolnikami przekłada się na konkretne działania w gospodarstwach.

Shamina Imran Pathan z Uniwersytetu Florenckiego przedstawiła wyniki projektu LEGUMINOSE, w którym analizuje się korzyści płynące z uprawy współrzędnej zbóż i roślin strączkowych. Badania prowadzone z udziałem 189 gospodarstw pokazały, że odpowiednio dobrane kombinacje upraw mogą poprawiać produktywność, stabilność plonowania i jakość zbiorów. Szczególnie korzystne rezultaty odnotowano w warunkach ciepłego i suchego klimatu oraz przy ograniczonych nakładach produkcyjnych. Wyniki potwierdzają jednak również, że skuteczność takich rozwiązań zależy od lokalnych warunków glebowych, klimatycznych i sposobu zarządzania gospodarstwem.

Prof. Józef Chojnicki ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie zaprezentował projekt LivingSoiLL, skupiając się na działalności Living Lab w regionie grójeckim. W ramach inicjatywy prowadzone są eksperymenty w gospodarstwach sadowniczych, których celem jest wypracowanie praktyk poprawiających stan gleb w uprawach wieloletnich. Przykład Grójca pokazał, jak europejskie inicjatywy badawcze mogą odpowiadać na potrzeby konkretnego regionu i jego lokalnej specjalizacji rolniczej.

Z kolei Luís Martins z Food4Sustainability przedstawił projekt LILAS4SOILS, w którym pięć Living Labs działających w sześciu krajach testuje praktyki rolnictwa węglowego w różnych systemach produkcji. Projekt zakłada prowadzenie doświadczeń na 100 obiektach demonstracyjnych i ocenę 20 praktyk, łącząc badania nad zdrowiem gleby z bezpośrednim udziałem rolników.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

Przedstawione przykłady pokazały różnorodność europejskich Living Labs, ale też wspólną cechę tych inicjatyw: ich powodzenie zależy od połączenia wiedzy naukowej z doświadczeniem osób pracujących na co dzień w gospodarstwach.

Sztuczna inteligencja w rolnictwie: technologia musi odpowiadać na rzeczywiste potrzeby

Druga część konferencji poświęcona była roli sztucznej inteligencji, danych i narzędzi cyfrowych w zarządzaniu agroekosystemami, ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia gleb i dywersyfikacji upraw.

Francesco Iadecola z Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisji Europejskiej (DG AGRI) omówił unijne inicjatywy badawcze i innowacyjne wspierające cyfryzację rolnictwa. Podkreślił przy tym, że pomimo rosnącej dostępności technologii ich wykorzystanie w gospodarstwach nadal napotyka poważne bariery. Należą do nich przede wszystkim koszty inwestycji, ograniczony dostęp do wiedzy, niewystarczające wsparcie oraz obawy dotyczące własności i bezpieczeństwa danych.

Bruno Steinkraus, założyciel i dyrektor generalny firmy Soilytix GmbH, przedstawił możliwości wykorzystania danych satelitarnych, analiz laboratoryjnych i sztucznej inteligencji do monitorowania stanu gleb oraz wspierania decyzji dotyczących ich użytkowania. Zaproponowane przez niego podejście łączy obserwacje prowadzone na dużą skalę, pozwalające identyfikować obszary szczególnie narażone na degradację, ze szczegółowymi badaniami właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych gleby.

W swoim wystąpieniu szczególną uwagę poświęcił mikrobiomowi glebowemu. Podczas gdy zmiany zawartości węgla organicznego czy niektórych właściwości fizycznych gleby mogą być widoczne dopiero po wielu latach, aktywność mikroorganizmów pozwala wcześniej zaobserwować reakcję gleby na stosowane praktyki rolnicze. Steinkraus pokazał również, w jaki sposób sztuczna inteligencja może wykorzystywać porównywalne dane z różnych gospodarstw do opracowywania zaleceń dotyczących m.in. płodozmianu, nawożenia i sposobów uprawy. Podkreślił przy tym znaczenie Living Labs jako miejsc prowadzenia systematycznych pomiarów w rzeczywistych warunkach. Gromadzone w ten sposób dane mogą pomóc w tworzeniu coraz dokładniejszych modeli i dostosowywaniu rekomendacji do lokalnych warunków.

Praktyczny wymiar nowych technologii zaprezentował także Jacek Podlewski, prezes CGFP, przedstawiając system wspomagania decyzji oparty na sztucznej inteligencji i jego zastosowanie w działalności przedsiębiorstwa.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

Podczas panelu moderowanego przez Shaminę Imran Pathan przedstawiciele nauki, instytucji europejskich i praktyki rolniczej zastanawiali się, czy rozwój zaawansowanych technologii rzeczywiście idzie w parze z zasadami agroekologii.

W dyskusji uczestniczyli Francesco Iadecola, Guillaume Provoost z belgijskiego Inagro oraz Jacopo Goracci z włoskiego gospodarstwa Tenuta di Paganico.

Paneliści zgodzili się, że cyfryzacja i agroekologia mogą się wzajemnie uzupełniać, ale nie dzieje się to automatycznie. Systemy cyfrowe projektowane z myślą o dużych, jednorodnych uprawach nie zawsze sprawdzają się w mniejszych gospodarstwach, w których stosuje się bardziej zróżnicowane systemy produkcji, agroleśnictwo czy wypas zwierząt.

Szczególnie interesująca była perspektywa rolników. Jacopo Goracci zwrócił uwagę, że technologia powinna uwzględniać złożoność gospodarstwa, a nie wymuszać uproszczenie jego funkcjonowania. Narzędzia cyfrowe mogą pomagać w planowaniu wypasu, monitorowaniu kondycji gleby czy zarządzaniu zasobami, ale ich użyteczność należy oceniać z punktu widzenia codziennej pracy, kosztów oraz rzeczywistych potrzeb użytkowników.

Ważnym tematem była również kwestia zaufania do sztucznej inteligencji. Rolnicy muszą wiedzieć, jak działają wykorzystywane przez nich systemy, kto ma dostęp do gromadzonych danych i na jakiej podstawie generowane są rekomendacje. Jak podkreślano, technologia powinna wspierać podejmowanie decyzji, a nie zastępować wiedzę i doświadczenie rolnika.

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

Nie istnieje jedno uniwersalne narzędzie AI, które sprawdzi się w każdym gospodarstwie. Różnice w typach gleb, warunkach klimatycznych, strukturze upraw i możliwościach finansowych sprawiają, że rozwiązania muszą być dostosowane do lokalnego kontekstu. Co więcej, ich skuteczność należy oceniać nie tylko przez pryzmat wzrostu wydajności, ale również wpływu na bioróżnorodność, zużycie zasobów i długoterminową kondycję agroekosystemu.

Co dalej z europejskimi innowacjami w rolnictwie?

Konferencja pokazała, że Europa dysponuje coraz większym zapleczem naukowym, siecią Living Labs oraz narzędziami cyfrowymi wspierającymi bardziej zrównoważone rolnictwo. Wyzwaniem pozostaje jednak zapewnienie, aby rozwiązania wypracowane w projektach badawczych były wykorzystywane na większą skalę i przynosiły trwałe korzyści rolnikom.

Dyskusje wskazały również na potrzebę lepszego powiązania badań naukowych z polityką rolną, finansowaniem innowacji i lokalnymi systemami doradztwa. W perspektywie kolejnego programu ramowego UE szczególnego znaczenia nabierają modele współpracy, które pozwolą zachować rezultaty obecnych inwestycji i rozwijać je po zakończeniu projektów.

Zarówno w przypadku Living Labs, jak i sztucznej inteligencji, najważniejszy wniosek z brukselskiego spotkania był podobny: o wartości innowacji nie decyduje samo jej opracowanie, lecz to, czy sprawdza się w rzeczywistych warunkach i czy rolnicy chcą oraz mogą z niej korzystać.

Konferencję zakończyła sesja networkingowa, która umożliwiła uczestnikom kontynuowanie rozmów i nawiązanie kontaktów pomiędzy przedstawicielami nauki, administracji publicznej, sektora rolnego i przedsiębiorstw.

Dziękujemy wszystkim prelegentom, panelistom i uczestnikom za udział oraz inspirujące dyskusje!

Fot. BXL Frame / Kinga Majewska

Tutaj można znaleźć PREZENTACJE

EMERGE-EU Biodiversity: zapraszamy naukowców na wizytę studyjną w Brukseli!

Jak rozwijać międzynarodową współpracę badawczą w obszarze bioróżnorodności i skuteczniej uczestniczyć w europejskich projektach naukowych? W dniach 18–20 stycznia 2027 r. w Brukseli odbędzie się kolejna wizyta studyjna EMERGE-EU, organizowana przez Biuro Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli. Zapraszamy do udziału naukowczynie i naukowców zainteresowanych rozwijaniem współpracy międzynarodowej. Rekrutacja trwa do 12 listopada 2026 r., do godz. 12.00.

EMERGE-EU Biodiversity to trzydniowy program spotkań eksperckich, wizyt instytucjonalnych i networkingu, który zgromadzi badaczy z Belgii, Bułgarii, Czech, Niemiec, Polski, Słowacji i Wielkiej Brytanii. Uczestnicy poznają europejskie inicjatywy i możliwości finansowania badań nad bioróżnorodnością, nawiążą kontakty z przedstawicielami instytucji europejskich oraz zagranicznymi zespołami badawczymi.

To już trzecia odsłona inicjatywy EMERGE-EU, która stanowi kontynuację wizyt studyjnych poświęconych zaawansowanym materiałom oraz zastosowaniom sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia, zorganizowanych w 2026 roku.

Bioróżnorodność w europejskiej agendzie badawczej

Ochrona i odbudowa bioróżnorodności należą do ważnych obszarów europejskiej polityki środowiskowej i badawczej.
W programie Horyzont Europa zagadnienia te obejmują m.in. funkcjonowanie ekosystemów, przeciwdziałanie utracie różnorodności biologicznej, odbudowę zasobów przyrodniczych oraz rozwój rozwiązań wspierających zrównoważone gospodarowanie środowiskiem.

Wizyta EMERGE-EU Biodiversity pozwoli uczestnikom lepiej poznać europejski ekosystem badań i innowacji w tym obszarze, zidentyfikować możliwości finansowania oraz przygotować się do udziału w międzynarodowych konsorcjach badawczych.

Trzy dni spotkań, wiedzy i współpracy

Program wizyty, zaplanowanej na 18–20 stycznia 2027 r., obejmuje spotkania z przedstawicielami Komisji Europejskiej, europejskich agencji i organizacji wspierających badania naukowe oraz instytucji zajmujących się bioróżnorodnością.

Pierwszy dzień poświęcony będzie europejskiemu krajobrazowi badań i innowacji oraz politykom Unii Europejskiej w zakresie bioróżnorodności.

Drugiego dnia uczestnicy poznają możliwości oferowane przez European Research Council (ERC), European Innovation Council (EIC Pathfinder), Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA) oraz COST. Omówione zostaną również perspektywy finansowania badań w ramach programu Horyzont Europa w 2027 roku. Ważnym elementem programu będzie międzynarodowa sesja matchmakingowa, umożliwiająca prezentację własnych zainteresowań badawczych i poszukiwanie partnerów do przyszłych projektów.

Trzeci dzień obejmie wizytę w jednej z belgijskich instytucji naukowo-badawczych specjalizujących się w badaniach nad bioróżnorodnością, ekosystemami i zrównoważonym rozwojem.

Udział w wydarzeniu poprzedzi spotkanie przygotowawcze online, poświęcone m.in. przygotowaniu do rozmów z potencjalnymi partnerami.

Kogo zapraszamy?

Do udziału zapraszamy naukowczynie i naukowców na etapie R2/wczesnym R3, posiadających stopień doktora, doktora habilitowanego lub równoważne kwalifikacje i doświadczenie badawcze, którzy rozwijają lub umacniają swoją samodzielność naukową.

Poszukujemy przede wszystkim osób prowadzących badania w obszarze bioróżnorodności, ekologii, ochrony przyrody, funkcjonowania i odbudowy ekosystemów oraz pokrewnych dziedzin nauk o środowisku.

Wizyta skierowana jest szczególnie do badaczy, którzy chcą poszerzyć swoją europejską sieć kontaktów, poznać możliwości pozyskiwania finansowania i rozwijać własne koncepcje międzynarodowych projektów badawczych.

Zachęcamy instytuty i jednostki naukowe do przeprowadzenia wewnętrznej selekcji i rekomendowania kandydatów, których profil badawczy najlepiej odpowiada tematyce wizyty i którzy będą mogli wykorzystać zdobyte kontakty oraz doświadczenia w dalszej działalności naukowej.

Rekrutacja trwa do 12 listopada!

Liczba miejsc jest ograniczona. W ramach polskiej grupy przewidziano maksymalnie 4 miejsca. Organizatorzy nie pokrywają kosztów podróży i pobytu uczestników.

Najważniejsze informacje:

• Termin wizyty: 18–20 stycznia 2027 r.
• Miejsce: Bruksela oraz jedna z belgijskich instytucji badawczych
• Termin zgłoszeń: 12 listopada 2026 r., godz. 12.00
• Liczba miejsc dla uczestników z Polski: maksymalnie 4
• Koszty: podróż i pobyt we własnym zakresie

Zainteresowane osoby zachęcamy do wypełnienia: formularza rejestracyjnego.

Dołącz do EMERGE-EU Biodiversity i wykorzystaj wizytę w Brukseli do nawiązania nowych kontaktów oraz rozwijania międzynarodowej współpracy badawczej!

Więcej informacji na stronie wydarzenia: Emerge-EU: Biodiversity

Od pierwszej rozmowy do wspólnego projektu. Dlaczego warto uczestniczyć w europejskich wydarzeniach brokerskich?

Jak znaleźć odpowiednich partnerów do międzynarodowego projektu badawczego? Od czego zacząć budowanie konsorcjum i jak zainteresować zagraniczne instytucje własnymi kompetencjami? Odpowiedzi na te pytania często pojawiają się nie podczas przeglądania dokumentacji konkursowej, lecz w bezpośrednich rozmowach z potencjalnymi partnerami. Właśnie temu służą wydarzenia brokerskie i matchmakingowe, które towarzyszą konkursom programu Horyzont Europa.

O tym, jak wiele mogą przynieść takie spotkania, przekonali się przedstawiciele trzech instytutów Polskiej Akademii Nauk, którzy w ostatnich miesiącach uczestniczyli w międzynarodowych wydarzeniach w Paryżu i Brukseli. Choć reprezentowali różne dziedziny nauki i przyjechali z odmiennymi oczekiwaniami, ich doświadczenia pokazują, że warto wyjść poza własne środowisko badawcze, zaprezentować swoje kompetencje i poznać osoby, z którymi w przyszłości można tworzyć wspólne projekty.

Dobry projekt potrzebuje odpowiednich partnerów

Nawet najlepszy projekt badawczy nie wystarczy, jeśli nie uda się zbudować zespołu, który będzie w stanie go zrealizować. W projektach programu Horyzont Europa znalezienie partnerów o uzupełniających się kompetencjach bywa równie wymagające jak samo przygotowanie wniosku.

Wydarzenia brokerskie dają możliwość skrócenia tego procesu. W jednym miejscu spotykają się naukowcy, przedstawiciele przedsiębiorstw, instytucji publicznych i innych organizacji zainteresowanych udziałem w międzynarodowych projektach. Część z nich szuka partnerów do konkretnych konsorcjów, inni przyjeżdżają z pomysłem, który dopiero chcą rozwijać.

Największą wartością są bezpośrednie rozmowy. Kilkanaście minut spotkania może wystarczyć, by przekonać się, czy zainteresowania badawcze się pokrywają, jakich kompetencji brakuje w przygotowywanym konsorcjum i czy istnieją podstawy do dalszej współpracy. Nie wszystkie kontakty przyniosą natychmiastowe rezultaty, ale nawet krótka rozmowa może otworzyć drogę do udziału w przyszłym projekcie.

Co ważne, nie zawsze trzeba szukać partnerów wyłącznie w obrębie własnej dyscypliny. Czasem to właśnie rozmowa z przedstawicielem zupełnie innego środowiska pozwala dostrzec zastosowania prowadzonych badań, których wcześniej nie braliśmy pod uwagę.

Nie trzeba mieć gotowego projektu, żeby zacząć rozmawiać

Jedną z częstszych wątpliwości przed udziałem w matchmakingu jest pytanie, czy nasz pomysł jest już wystarczająco rozwinięty i czy mamy coś konkretnego do zaoferowania potencjalnym partnerom.

Tymczasem takie spotkania są wartościowe również na znacznie wcześniejszym etapie. Pozwalają sprawdzić, czy proponowane rozwiązanie odpowiada na rzeczywiste potrzeby przyszłych użytkowników, jakie kompetencje byłyby potrzebne do jego rozwinięcia i czy temat wzbudza zainteresowanie innych organizacji.

Dobrym przykładem są doświadczenia Ewy Zduńczyk z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN oraz Denisa Cericia z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. Oboje uczestniczyli w wydarzeniu „The New Era of European Borders and Defence Innovation”, które odbyło się 23–24 września 2026 r. w Brukseli.

Spotkanie było poświęcone możliwościom współpracy badawczej i projektowej w obszarze bezpieczeństwa granic oraz innowacji obronnych, w tym w ramach programu Horyzont Europa i Europejskiego Funduszu Obronnego. Program łączył wystąpienia ekspertów, prezentacje uczestniczących instytucji oraz indywidualne spotkania z potencjalnymi partnerami.

Dla Ewy Zduńczyk jednym z głównych celów udziału było zaprezentowanie Instytutu jako potencjalnego partnera projektów nie tylko biomedycznych, lecz także dotyczących bezpieczeństwa. Instytut posiada bowiem kompetencje i opracowane rozwiązania w zakresie wykrywania oraz identyfikacji zagrożeń biologicznych, które mogą znaleźć zastosowanie między innymi w ochronie granic Unii Europejskiej.

Spotkanie umożliwiło przedstawienie pomysłu potencjalnym partnerom i skonfrontowanie go z potrzebami organizacji reprezentujących różne sektory. Szczególnie wartościowa okazała się możliwość bezpośrednich rozmów z firmami, organizacjami badawczymi i przedstawicielami podmiotów wspierających rozwój współpracy.

Ewa Zduńczyk
Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN

„W wydarzeniach matchmakingowych uczestniczą z założenia osoby, które chcą nawiązać kontakty, tak więc szukanie partnerów jest łatwiejsze i naturalniejsze”.

To doświadczenie pokazuje również, że rozmowy brokerskie mogą pomóc odkryć nowe zastosowania badań prowadzonych od lat. Kompetencje rozwijane z myślą o jednej dziedzinie często okazują się przydatne w zupełnie innym obszarze.

Warto szukać partnerów także poza własną dziedziną

W programie Horyzont Europa duże znaczenie mają projekty interdyscyplinarne. Opracowanie nowej technologii to często tylko część zadania. Potrzebne są również analizy społeczne i ekonomiczne, znajomość regulacji, badania zachowań użytkowników czy ocena wpływu proponowanych rozwiązań.

Dlatego poszukując możliwości współpracy, nie warto ograniczać się wyłącznie do konkursów najbardziej oczywistych dla profilu własnej instytucji.

Na ten aspekt zwraca uwagę dr Vitaliy Krupin z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, który 1-2 czerwca 2026 r. uczestniczył w wydarzeniu „Net4Society Matchmaking Event for 2026 Cluster 2 calls” w Paryżu.

Spotkanie, zorganizowane przez międzynarodową sieć Krajowych Punktów Kontaktowych Net4Society, było skierowane do naukowców i przedstawicieli organizacji zainteresowanych konkursami Klastra 2 „Kultura, kreatywność i społeczeństwo integracyjne” programu Horyzont Europa. Wzięło w nim udział ponad 350 uczestników z ponad 40 krajów.

Dr Krupin wystąpił jako zaproszony prelegent podczas sesji poświęconej skutecznemu przygotowywaniu wniosków projektowych. Dzielił się doświadczeniami IRWiR PAN z udziału w międzynarodowych konsorcjach, zwracając szczególną uwagę na rolę nauk społecznych i humanistycznych (SSH) w projektach europejskich.

Jednym z głównych przesłań jego wystąpienia była zachęta do szerszego spojrzenia na możliwości udziału badaczy reprezentujących SSH w programie Horyzont Europa. Ich kompetencje są potrzebne nie tylko w Klastrze 2, ale również w projektach dotyczących między innymi klimatu, energii, rolnictwa, przemysłu i technologii.

Doświadczenia IRWiR PAN dobrze pokazują również, jak stopniowo można budować swoją pozycję w międzynarodowych konsorcjach. Instytut rozpoczął udział w projektach ramowych w 2017 r. od stosunkowo niewielkiej roli w jednym z konsorcjów. Z czasem zdobywał doświadczenie i zaufanie partnerów, co pozwoliło mu podejmować coraz większą odpowiedzialność za realizowane zadania i pakiety prac.

dr Vitaliy Krupin
Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

„Niewielka rola w projekcie nie oznacza niewielkiej szansy. To inwestycja w kontakty, wiarygodność i doświadczenie, które otwierają drogę do kolejnych przedsięwzięć”.

Od kontaktu do konkretnego pomysłu na projekt

Wydarzenia brokerskie mogą przynosić bardzo konkretne rezultaty, choć nie zawsze są one widoczne od razu.

Podczas spotkania w Paryżu dr Vitaliy Krupin odbył zarówno wcześniej zaplanowane rozmowy bilateralne, jak i dodatkowe spotkania z przedstawicielami zagranicznych instytucji. Wśród nawiązanych kontaktów znalazły się organizacje z Belgii, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Turcji, Grecji i Cypru.

Dwie rozmowy doprowadziły do nakreślenia wstępnych koncepcji wspólnych projektów. Pierwsza, z przedstawicielką Edinburgh Napier University, dotyczyła zatrudnienia osób młodych, w tym na obszarach wiejskich. Druga, z przedstawicielem tureckiej administracji regionalnej, koncentrowała się na systemowych rozwiązaniach w zakresie opieki nad osobami starszymi. W obu przypadkach kompetencje IRWiR PAN dotyczące rozwoju obszarów wiejskich mogłyby stanowić istotny element przyszłego projektu.

Co więcej, już w ciągu dwóch tygodni po wydarzeniu do przedstawiciela Instytutu zgłosiło się ponad pięciu uczestników zainteresowanych dalszą współpracą.

Nie oznacza to jeszcze powstania nowych konsorcjów czy otrzymania finansowania. Pokazuje jednak, że dobrze wykorzystane spotkanie może szybko przełożyć się na kolejne rozmowy, wymianę pomysłów i pracę nad wspólnymi koncepcjami projektowymi.

Jak przygotować się do matchmakingu, żeby dobrze wykorzystać czas?

Samo pojawienie się na wydarzeniu nie gwarantuje nawiązania wartościowych kontaktów. Wiele zależy od przygotowania.

Przede wszystkim warto wcześniej przejrzeć listę zgłoszonych organizacji, zapoznać się z ich profilami i wybrać te, z którymi istnieje największa szansa znalezienia wspólnych zainteresowań. Dobrze też umówić spotkania 1-to-1 z wyprzedzeniem, zamiast pozostawiać wszystko przypadkowym rozmowom podczas przerw.

Równie ważna jest umiejętność krótkiego przedstawienia własnej instytucji. Potencjalni partnerzy powinni szybko dowiedzieć się nie tylko, czym zajmuje się dany zespół, ale przede wszystkim, co może wnieść do wspólnego projektu.

Pomocne mogą być materiały informacyjne, zwięzła prezentacja kompetencji, przykłady dotychczasowych osiągnięć i jasno określone zainteresowania projektowe.

dr Denis Cerić
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN

Swoimi doświadczeniami z udziału w brukselskim wydarzeniu „The New Era of European Borders and Defence Innovation” podzielił się również Denis Cerić z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.

Dla niego udział w spotkaniu nie był od początku oczywistym wyborem. Tematyka bezpieczeństwa granic mogła wydawać się odległa od tradycyjnych obszarów badań geograficznych. Tymczasem właśnie geografia pozwala analizować przestrzenne, społeczne i gospodarcze uwarunkowania funkcjonowania granic oraz wpływ nowych rozwiązań na obszary przygraniczne.

Podczas wystąpienia „From Border Lines to Border Systems” przedstawił kompetencje Instytutu w zakresie badań nad granicami lądowymi i morskimi, współpracy transgranicznej, mobilności oraz analiz przestrzennych i terytorialnych.

Odbył również trzy zaplanowane spotkania bilateralne z przedstawicielami Empedus, Luna Robotics i Oost NL. Dodatkowe kontakty nawiązał podczas rozmów nieformalnych. Przygotowana wcześniej ulotka prezentująca kompetencje Instytutu ułatwiała przedstawienie potencjalnym partnerom możliwego wkładu w przyszłe konsorcja.

Warto przy tym pamiętać, że rozmowa nie kończy się wraz z wydarzeniem. Równie istotny jest późniejszy kontakt z poznanymi osobami, przesłanie materiałów, doprecyzowanie wspólnych zainteresowań czy umówienie kolejnego spotkania online.

Jak podkreśla Ewa Zduńczyk, pełną wartość udziału będzie można ocenić dopiero w dłuższej perspektywie. Obecnie najważniejsze jest kontynuowanie rozmów z potencjalnymi partnerami.

Korzyści, których nie widać od razu

Nie każde wydarzenie brokerskie kończy się zaproszeniem do konsorcjum. Nie każda dobrze zapowiadająca się rozmowa prowadzi do wspólnego wniosku. Nie oznacza to jednak, że udział w spotkaniu był nieudany.

Korzyścią może być lepsze rozpoznanie europejskiego środowiska badawczego, poznanie kierunków rozwoju danej dziedziny, uzyskanie informacji o planowanych konkursach lub skonfrontowanie własnego pomysłu z doświadczeniami innych organizacji.

Ważna jest także możliwość budowania rozpoznawalności instytucji. Naukowcy, którzy aktywnie uczestniczą w międzynarodowych spotkaniach, stopniowo stają się bardziej widoczni dla zagranicznych partnerów i koordynatorów projektów.

W swoim wystąpieniu w Paryżu dr Vitaliy Krupin zwracał szczególną uwagę na znaczenie zaufania. Z doświadczeń IRWiR PAN wynika, że kolejne zaproszenia do konsorcjów często są efektem wcześniejszej, dobrze zrealizowanej współpracy. Partner, który terminowo wykonuje zadania, wnosi do projektu konkretne kompetencje i aktywnie uczestniczy w jego przygotowaniu, zwiększa swoje szanse na udział w następnych przedsięwzięciach.

Warto więc traktować networking nie jako jednorazową próbę znalezienia projektu, ale jako element dłuższego procesu budowania relacji naukowych i zawodowych.

PolSCA wspiera naukowców w nawiązywaniu europejskiej współpracy

Wspieranie udziału polskiego środowiska naukowego w międzynarodowych wydarzeniach brokerskich jest jednym z obszarów działalności Biura PolSCA PAN w Brukseli.

W przypadku wydarzenia poświęconego bezpieczeństwu granic i innowacjom obronnym przedstawiciele instytutów PAN mogli skorzystać ze wsparcia organizacyjnego Biura Współpracy z Zagranicą PAN oraz PolSCA. Przed wyjazdem odbyły się również konsultacje dotyczące prezentacji instytucji i przygotowania do spotkań networkingowych.

Udział dr. Vitaliya Krupina w wydarzeniu Net4Society w Paryżu został zorganizowany przy wsparciu PolSCA, z pomocą Stacji Naukowej PAN w Paryżu i we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.

Istotnym ułatwieniem są także dostępne mechanizmy dofinansowania wyjazdów na wydarzenia brokerskie. Przykładem jest instrument Travel Grants projektu NCP_WIDERA.NET, umożliwiający ubieganie się o wsparcie kosztów podróży i zakwaterowania na kwalifikujące się spotkania.

Dzięki takim działaniom naukowcy mogą nie tylko poznawać europejskie możliwości finansowania badań, ale przede wszystkim nawiązywać relacje potrzebne do aktywnego uczestnictwa w międzynarodowych projektach.

Pierwszy krok może być prostszy, niż się wydaje

Do udziału w europejskim matchmakingu nie trzeba przystępować z kompletnym wnioskiem projektowym ani rozbudowaną siecią zagranicznych kontaktów. Wystarczy dobrze znać własne kompetencje, wiedzieć, w jakich obszarach chcemy rozwijać współpracę, i być gotowym do rozmów.

Doświadczenia przedstawicieli instytutów PAN pokazują, że takie wydarzenia mogą przynieść zarówno nowe pomysły projektowe i konkretne kontakty, jak i szersze spojrzenie na możliwości zastosowania prowadzonych badań.

A czasem najważniejszym rezultatem okazuje się po prostu poznanie osoby, która kilka miesięcy później zaprosi nas do wspólnego przygotowania projektu.

Warto więc śledzić nadchodzące wydarzenia brokerskie i matchmakingowe, także te wykraczające poza najbardziej oczywiste obszary działalności własnego instytutu. Kolejny partner do europejskiego konsorcjum może być bliżej, niż się wydaje.

HORIZON-NATURE-2027: nowe konkursy na rzecz bioróżnorodności i wydarzenia dla potencjalnych wnioskodawców

Badania nad bioróżnorodnością, odbudowa ekosystemów i rozwój gospodarki sprzyjającej przyrodzie to obszary nowych konkursów HORIZON-NATURE-2027. Zespoły zainteresowane przygotowaniem projektów zachęcamy do zapoznania się z tematami konkursowymi oraz udziału w dwóch wydarzeniach online: dniu informacyjnym Komisji Europejskiej 16 października i spotkaniu brokerskim CARE4BIO 19 października 2026 r.

W ramach ogłoszonej 29 września aktualizacji programu pracy Horyzontu Europa na lata 2026–2027 wprowadzono nowe konkursy przekrojowe, w tym konkursy inicjatywy „Transformative Change Towards a Nature-Positive Economy and Society”.

Inicjatywa została ujęta w części programu pracy Horizontal Activities – działania horyzontalne. Łączy zagadnienia bioróżnorodności z badaniami dotyczącymi zdrowia, klimatu, przemysłu i przemian społecznych. Choć jej tematyka jest szczególnie istotna dla środowiska Klastra 6, ma charakter przekrojowy i stwarza możliwości współpracy zespołom reprezentującym różne dyscypliny i sektory.

Od konsultacji do budowania konsorcjów

Na początku roku Biuro PolSCA wraz z przedstawicielami środowiska naukowego uczestniczyło w konsultacjach kolejnych wersji tej inicjatywy. Dziękujemy wszystkim osobom, które zaangażowały się w analizę materiałów i przekazały uwagi oraz wkłady eksperckie.

Publikacja tematów konkursowych otwiera kolejny etap — rozwijanie pomysłów projektowych i budowanie międzynarodowych konsorcjów. Zachęcamy do aktywnego poszukiwania partnerów zarówno zespoły zainteresowane dołączeniem do projektu, jak i te, które rozważają jego koordynację.

Tematy konkursowe i terminy składania wniosków

Powiązany temat w konkursie BRIDGING

Temat dotyczący modyfikacji promieniowania słonecznego (Solar Radiation Modification, SRM), obecny we wcześniejszych materiałach konsultacyjnych inicjatywy NATURE, został ostatecznie ujęty w konkursie Bridging Actions 2027.

16 października 2026 r. | Dzień informacyjny Komisji Europejskiej | online

Komisja Europejska organizuje „Horizon Europe Info Day: Horizontal Activities – Nature and Bridging calls”, poświęcony nowym konkursom NATURE i BRIDGING.

Wydarzenie pozwoli poznać kontekst polityczny, cele konkursów i zakres poszczególnych tematów. Przewidziano prezentacje oraz praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania projektu, jego oddziaływania i realizacji. Uczestnicy będą mogli również zadawać pytania podczas interaktywnych sesji Q&A.

Będzie to okazja do uzyskania informacji bezpośrednio od przedstawicieli Komisji Europejskiej i przygotowania się do rozmów z potencjalnymi partnerami.

Informacje organizacyjne i program dnia informacyjnego

19 października 2026 r. | Horizon Europe online Matchmaking – Nature Call | online

CARE4BIO – sieć krajowych punktów kontaktowych Klastra 6 – organizuje wydarzenie brokerskie poświęcone budowaniu konsorcjów do konkursów NATURE.

Platforma B2Match umożliwia utworzenie profilu uczestnika, przedstawienie kompetencji i pomysłów projektowych, wskazanie zainteresowania konkretnymi tematami oraz umawianie rozmów z potencjalnymi partnerami. Zaplanowano 20-minutowe spotkania bilateralne, w dwóch blokach wskazanych w agendzie: 09:00-12:00 oraz 13:00-18:00.

Wydarzenie jest skierowane do przedstawicieli nauki, przedsiębiorstw, administracji publicznej i organizacji społecznych. Szczególnie zachęcamy do udziału zespoły, które:

• chcą dołączyć jako partner do powstającego konsorcjum;
• rozważają koordynację własnego projektu;
• poszukują brakujących kompetencji lub partnerów do rozwijanego konsorcjum;
• chcą zaprezentować pomysł projektowy potencjalnym współpracownikom.

Rejestracja pozostaje otwarta do 19 października. Warto jednak wcześniej przygotować profil i rozpocząć umawianie spotkań.

Rejestracja i platforma spotkań – B2Match

Przygotuj ofertę współpracy – PolSCA może pomóc w jej rozpowszechnieniu

Przed udziałem w wydarzeniach warto przygotować Expression of Interest (EoI) – krótką prezentację kompetencji, doświadczenia oraz proponowanego wkładu zespołu w projekt odpowiadający wybranemu tematowi konkursowemu.

Zespołom rozwijającym własny pomysł lub budującym konsorcjum rekomendujemy przygotowanie Partner Search, zawierającego zarys koncepcji projektowej oraz opis poszukiwanych partnerów i kompetencji.

Tak przygotowane materiały można wykorzystać podczas wydarzenia brokerskiego i w dalszych kontaktach międzynarodowych. Zachęcamy również do przesyłania ich do Biura PolSCA, które może wesprzeć ich rozpowszechnienie w europejskich sieciach współpracy i wśród partnerów.

Praktyczne wskazówki znajdą Państwo w naszym poradniku: „Jak przygotować skuteczny EoI, który otworzy drzwi do konsorcjów Horyzontu Europa”.

Od projektów do ekosystemów naukowych. Brukselska debata o Europejskiej Inicjatywie Doskonałości dla FP10

Jak stworzyć w Europie warunki, w których najlepsze zespoły badawcze będą miały dość czasu, swobody i skali działania, by rozwijać ambitne programy naukowe ponad granicami? To pytanie znalazło się w centrum warsztatów poświęconych European Excellence Initiative, zorganizowanych wspólnie przez Stałe Przedstawicielstwo Francji przy Unii Europejskiej i Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej, we współpracy z Biurem PolSCA Polskiej Akademii Nauk.

AI w nauce przestaje być tylko eksperymentem. Trwa rejestracja na konferencję V4 „Exploring the Role of AI in Research”

Sztuczna inteligencja coraz mocniej wchodzi do codziennej pracy naukowców, ekspertów i osób wspierających przygotowanie projektów badawczych. Pomaga porządkować pomysły, analizować informacje, redagować teksty i pracować z dużą liczbą danych. Jednocześnie rodzi pytania, na które środowisko naukowe wciąż szuka dobrych odpowiedzi. Właśnie tym zagadnieniom poświęcona będzie konferencja „Exploring the Role of AI in Research”, która odbędzie się 20 października 2026 r. w Brukseli. Rejestracja na wydarzenie już trwa.

Rusza rekrutacja na “Horizon Europe 2027: Matchmaking Event for AI, Data and Digital Infrastructure”

PolSCA rozpoczyna rekrutację uczestników z Polski na międzynarodowy matchmaking „Horizon Europe 2027: Matchmaking Event for AI, Data and Digital Infrastructure”, który odbędzie się 12 listopada 2026 r. w Brukseli. W ramach polskiej puli dostępnych jest 10 miejsc. Wydarzenie jest skierowane do organizacji przygotowujących się do konkursów Horyzontu Europa 2027 w obszarze AI, danych i infrastruktury cyfrowej w ramach Klastra 4. Jego głównym celem jest połączenie potencjalnych partnerów oraz wsparcie tworzenia przyszłych konsorcjów projektowych.

V4 Training for Research Project Managers – rusza nabór do 19. edycji!

W dniach 23–25 listopada 2026 r. w Brukseli odbędzie się 19. edycja V4 Training for Research Project Managers, organizowanego wspólnie przez cztery biura łącznikowe ds. badań i innowacji państw Grupy Wyszehradzkiej: Czech Liaison Office for Education and Research (CZELO), National Research, Development and Innovation Office (NRDIO), Biuro Promocji Nauki „PolSCA” PAN oraz Slovak Liaison Office for Research and Development (SLORD). PolSCA rozpoczyna nabór 9 uczestników reprezentujących polskie instytucje.

Kwartalne Podsumowanie Działalności Biura PolSCA w Brukseli

Z przyjemnością prezentujemy Państwu raport kwartalny z działalności Biura PolSCA za II kwartał roku 2026. Dokument ten zawiera szczegółowe informacje na temat naszych działań, inicjatyw oraz osiągnięć w ostatnich miesiącach, a także tych planowanych na najbliższą przyszłość.

Podsumowanie: PolSCA Masterclass – zarządzanie projektami badawczymi z wykorzystaniem metodyki PM2.

Czerwiec 2026 roku przyniósł dwie edycje jednego z bardziej praktycznych szkoleń w ofercie PolSCA PAN. Warsztaty pogłębione z zarządzania projektami badawczymi z wykorzystaniem metodyki PM2 odbyły się 18-19 oraz 24-25 czerwca w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Podczas dwóch, dwudniowych szkoleń, aż 45-ciu pracowników instytutów i jednostek Polskiej Akademii Nauk miało okazję zmierzyć się z tym, co w codziennej pracy badawczej bywa najtrudniejsze: przełożeniem dobrego pomysłu na dobrze zarządzany projekt.