W dniach 10 i 11 grudnia 2024 roku gościliśmy w Brukseli grupę 19 przedstawicieli komitetów naukowych i problemowych działających w PAN na dwudniowej wizycie studyjnej poświęconej szeroko rozumianemu doradztwu naukowemu – Science for Policy (S4P). Wizytę zorganizowało Biuro PolSCA PAN w Brukseli oraz Biuro Współpracy z Zagranicą PAN w Warszawie.
Pierwszą instytucją, która wprowadziła uczestników w tematykę a jednocześnie pokazała działa Science for Policy w praktyce był działający przy Parlamencie Europejskim European Parliamentary Research Service (EPRS), który przygotowuje raporty, w oparciu o badania naukowe, na potrzeby europarlamentarzystów lub komisji parlamentarnych w celu wspierania podejmowania decyzji w oparciu o dane (evidence-based policy making). Część raportów przygotowywanych przez EPRS jest skierowana do szerokiego odbiorcy i są one dostępne na blogu EPTHINKTANK. Również w ramach EP działa panel Science and Technology Options Assessment (STOA), którego zadaniem jest ocena możliwego wpływu nowych technologii w kontekście działań na poziomie UE.
Kolejną instytucją działającą w obszarze doradztwa naukowego, którą poznali uczestnicy wizyty studyjnej jest jednostka Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych i Innowacji (DG RTD): Science for Policy, Advice and Ethics Unit. W DG RTD ma swoją siedzibę sekretariat Mechanizmu Doradztwa Naukowego (Scientific Advice Mechanism – SAM), w ramach którego Grupa Chief Scientific Advisors opracowuje rekomendacje kierunków polityki europejskiej w oparciu o analizy przygotowane przez SAPEA (Science Advice for Policy by European Academies). Wreszcie, przedstawiono badaczom działania KE w zakresie integralności i etyki w nauce zachęcając do zaangażowania się w roli ekspertów w tej dziedzinie.
Istotność działań science for policy została wyrażona w Council Conclusions na temat: Strengthening the role and impact of research and innovation in the policymaking process in the Union. Przykładem działań w ramach wdrażania ww. konkluzji Rady jest Mutual Learning Exercise, które ułatwia wymianę informacji, doświadczeń i wniosków oraz identyfikację dobrych praktyk, polityk i programów promujących S4P, pozwala również zrozumieć różnorodność krajowych ekosystemów S4P w całej Europie. Dotychczas odbyły się trzy spotkania w ramach MLE, kolejne, czwarte zaplanowane jest w lutym 2025 r. w Warszawie, a poświęcone będzie Trust in Science.
Nie zwalniając tempa delegacja reprezentująca komitety PAN zapoznała się z działalnością stowarzyszenia Science Europe w zakresie Science for Policy (S4P), które, między innymi, opublikowało raport pod tytułem: Guidance on Science for Policy Activities, Science–Policy in Action, oraz poradniki dla młodych doradców naukowych.
Pozostała część wizyty odbyła się w Joint Research Centre (JRC) którego zadaniem jest zapewnienie wsparcia naukowego i technicznego dla koncepcji, rozwoju, wdrażania i monitorowania polityki Unii Europejskiej. Najpierw Agnieszka Gadzina-Kołodziejska przedstawiła zadania JRC, ekosystem science for policy oraz platformę Knowledge4Policy (K4P), która wspiera tworzenie polityki opartej na dowodach naukowych. Zaprezentowała również pierwszą edycję Technical Support Mechanism – instrumentu wdrażanego przez JRC w krajach członkowskich w celu wspierania ekosystemów S4P – oraz zapowiedź drugiej edycji (2025–2027), w którą zaangażowane będą m.in. KPRM, ministerstwa oraz PAN.
Drugiego dnia wizyty, nadal w JRC, przedstawiciele komitetów PAN mieli okazję dotknąć omawianych dzień wcześniej zagadnień w trakcie warsztatów komunikacji naukowej i wywierania wpływu. Ćwiczenia obejmowały symulację negocjacji politycznych z partnerami z różnych środowisk mającymi różne motywacje i cele. Zmierzono się z koniecznością dostosowywania przekazu naukowego do odbiorców poza społecznością akademicką.
Bardzo dziękujemy uczestnikom za zaangażowanie na każdym etapie wizyty, wymianę doświadczeń i sugestii oraz aktywny udział w warsztatach!
