FP10: stanowiska interesariuszy wobec kolejnego Programu Ramowego na rzecz Badań i Innowacji

Jesteśmy w trakcie realizacji programu Horyzont Europa, największego programu badań i innowacji Unii Europejskiej do tej pory. Jednocześnie pojawiają się pierwsze dokumenty ze stanowiskami na temat jego następcy, Programu Ramowego nr 10 (FP10).

Zobacz, co proponują państwa członkowskie UE, organizacje badawcze i inni interesariusze i jakie kwestie uznają za ważne.

Profesor Paweł Rowiński nowym prezesem ALLEA

Z wielką radością informujemy, że prof. Paweł Rowiński, Dyrektor Instytutu Geofizyki PAN, członek rzeczywisty PAN, został nowym prezesem Europejskiej Federacji Akademii Nauk (All European Academies). Swoją kadencję rozpocznie 1 czerwca.

All European Academies (ALLEA) to Europejska Federacja Akademii Nauk założona w 1994 roku. Należy do niej ponad 50 Akademii Nauk i Towarzystw Naukowych z ponad 40 krajów członkowskich Rady Europy. Sekretariat organizacji mieści się w siedzibie Berlińsko-Brandenburskiej Akademii Nauk i Humanistyki (BBAW) w Berlinie. ALLEA jest instytucją niezależną od interesów politycznych, religijnych, handlowych czy ideologicznych, finansowaną przez akademie członkowskie. Polskimi instytucjami naukowymi zrzeszonymi w ALLEA są Polska Akademia Nauk i Polska Akademia Umiejętności.

Wybór polskiego uczonego na tak zaszczytne stanowisko, jakim jest funkcja prezesa ALLEA w latach 2024–2027, jest pierwszym w historii tej organizacji. To nie tylko ogromne wyróżnienie dokonań prof. Pawła Rowińskiego. Jest to sukces polskiej nauki, a także szansa dla naszego kraju, jak i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

— Bardzo mnie cieszy takie wyróżnienie, ale równocześnie czuję, że jest to odpowiedzialna i pełna wyzwań funkcja. ALLEA to organizacja, która głośno zaznacza wartość nauki w Europie i zrzesza wiele istotnych jednostek badawczych działających na arenie międzynarodowej – mówi prof. Paweł Rowiński, który przez trzy kadencje był delegatem Polskiej Akademii Nauk w zarządzie ALLEA.

Ten wyjątkowy wybór stwarza ogromne szanse dla wzmocnienia głosu uczonych na europejskiej scenie naukowej, w tym możliwość dialogu z instytucjami europejskimi. W obecnej pełnej wyzwań sytuacji geopolitycznej zwiększenie widoczności polskiej nauki na arenie międzynarodowej jest szczególnie istotne.

Prof. Paweł Rowiński wśród wyzwań, przed jakimi stoi ALLEA, a tym samym świat nauki, wymienił okres pandemii COVID-19 i jej konsekwencje, a także liczne konflikty zbrojne, w tym wojnę w Ukrainie, która znacząco wpływa na sytuację w Polsce. To z kolei stawia wiele pytań, jak to o skuteczne metody odbudowania ukraińskiej nauki, przed Europejską Federacją Akademii Nauk, której centrum w związku ze zmianą na stanowisku prezesa, przenosi się do naszego kraju. Innymi istotnymi zagadnieniami jest rozwój technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji, a także organizacja europejskiej nauki, która pod względem wyników zaczyna spadać na niższe pozycje względem państw azjatyckich i USA. Istotnym celem jest też przywrócenie zaufania do nauki i przeciwdziałanie szerzącej się dezinformacji. 

— Możliwość reprezentowania ALLEA przez Polskę to niewątpliwie duże wyróżnienie dla naszego kraju i możliwość uczestniczenia w dyskusji dotyczącej kształtowania europejskiej nauki. Można mówić o tej szansie nieco szerzej, w kontekście całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej – zaznacza prof. Paweł Rowiński.

Misją ALLEA jest budowanie współpracy między Akademiami poszczególnych krajów, wspieranie prowadzenia i popularyzacji badań naukowych, a także współpraca z Komisją Europejską i władzami poszczególnych państw. To także działania na rzecz równych szans i rozwoju dla badaczek i badaczy z wielu krajów, których wagę podkreślił prof. Paweł Rowiński.

Zapytany o perspektywę rozwoju ALLEA na okres swojej kadencji, prof. Paweł Rowiński wskazał kilka istotnych kwestii:

— ALLEA jest bardzo widoczna w zakresie doradztwa dla Komisji Europejskiej, ale powinna być też obecna w dialogu z państwami, gdzie nieco inaczej postrzega się kwestie związane z demokracją. To nadal powinna być organizacja stojąca na straży europejskich wartości i wolności nauki. Kolejną kwestią jest ta, że jako kraj powinniśmy odegrać kluczową rolę w odbudowie ukraińskiej nauki we współpracy z zagranicznymi instytucjami badawczymi. Oprócz tego cały czas istotne powinny być dla nas kwestie kryzysu klimatycznego, dostępu do żywności, czystej wody, a w zakresie organizacji nauki – kwestie otwartości, różnorodności, równości czy też inkluzywności – i m.in. w tych kwestiach ALLEA powinna utrzymać swoją funkcję lidera w zakresie doradztwa naukowego.

Gratulujemy oraz polecamy wywiad z prof. Pawłem Rowińskim.

Podsumowanie Konferencji V4 – Infrastruktury Badawcze

W dniu 18 kwietnia 2024 r. w Brukseli odbyła się konferencja biur łącznikowych V4 poświęcona Europejskim Infrastrukturom Badawczym. Celem wydarzenia było przedstawienie przykładów infrastruktur badawczych działających w Polsce, Czechach, Słowacji i na Węgrzech oraz przedyskutowanie niektórych wyzwań stojących przed infrastrukturami, takich jak ich finansowanie i długoterminowa samowystarczalność.

Aktualizacja Programów Pracy na lata 2023-2025

Komisja Europejska w kwietniu 2024 przyjęła poprawkę do programu prac Horyzont Europa na lata 2023-25 włącznie. Zmiana ta oznacza dodanie wcześniej nieprzydzielonych środków z programu Horyzont Europa w celu zwiększenia jego budżetu na konkursy w roku 2024 r. oraz uwzględnienie nowych konkursów w roku 2025. Stąd, budżet aktualnego programu pracy uległ zwiększeniu o prawie 1,4 mld euro do łącznej kwoty 7,3 mld euro.

Największy zastrzyk dodatkowego finansowania otrzymają Misje, Teaming for Excellence oraz konkursy w ramach II Filaru HE w Klastrach: Zdrowie, Klimat – energia – transport oraz Żywność – biogospodarka – zasoby naturalne – rolnictwo – środowisko.

Cały Program Pracy na lata 2023-2025 dostępny jest tutaj.

Apel prezesów akademii nauk państw członkowskich UE

Nauka i innowacje są kwintesencją wolności i odporności Unii Europejskiej, jej globalnej konkurencyjności oraz dobrobytu
– z takim apelem do kandydatów w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2024 roku zwrócili się prezesi krajowych akademii nauk ze wszystkich 27. państw członkowskich Unii Europejskiej.

Sygnatariusze listu zwrócili uwagę na cztery najważniejsze postulaty wspólne dla całego środowiska naukowego Unii Europejskiej – zapewnienie Unii Europejskiej pozycji światowego lidera w dziedzinie nauki i innowacji, promowanie otwartego
i wolnego systemu nauki, inwestowanie w naukę i edukację oraz wykorzystywanie aktualnej wiedzy naukowej w polityce.

– Nasz list to wyraz chęci zwrócenia uwagi decydentów oraz wyborców na potrzebę utrzymania dotychczasowej pozycji Wspólnoty jako globalnego lidera w dziedzinie nauki i innowacji – podkreśla prezes PAN prof. Marek Konarzewski. – Niezbędne do tego są rosnące inwestycje w sektory nauki i technologii, dzięki którym zjednoczona Europa będzie mogła sprostać cywilizacyjnym wyzwaniom. W dzisiejszym świecie za konieczne uważamy promowanie otwartego i wolnego systemu nauki oraz wykorzystywanie pochodzących z niego wiedzy i kompetencji do podejmowania kluczowych dla UE, w tym także dla Polski, decyzji – zaznacza.

We wspólnym apelu naukowcy zwracają uwagę, że nasz kontynent znajduje się obecnie w światowej czołówce badań
i innowacji, a badacze z krajów UE są zaangażowani w badania i prace rozwojowe na całym świecie. Przypominają jednak,
że w zmieniającym się świecie naiwne byłoby uznanie, że pozycja europejskiej nauki jest niezachwiana. W tym kontekście, podkreślając konieczność systemowych inwestycji w naukę, postulują, aby kraje członkowskie – a także sama UE – przeznaczały na badania i rozwój równowartość co najmniej 3% swojego PKB. W opinii sygnatariuszy apelu wzmocniony budżetowo powinien zostać także nowy program ramowy badań i innowacji UE.

Kierujący narodowymi akademiami nauk podkreślają również, że jednym z głównych atutów europejskiej nauki są współpraca międzynarodowa i swobodna oraz otwarta wymiana wiedzy i służąca jej mobilność badaczy i studentów.

Wykorzystanie efektów pracy naukowców wymaga ciągłej implementacji osiągnięć nauki do procesów politycznych. – Przyszłe wyzwania – w tym zmiany klimatu i utrata różnorodności biologicznej, migracja międzynarodowa, bezpieczeństwo żywnościowe, transformacja energetyczna – są tak złożone i pilne, że nie można im skutecznie sprostać bez nauki i opartego
na zaufaniu dialogu między nauką, polityką, społeczeństwem obywatelskim a podmiotami gospodarczymi – czytamy w apelu.

Folder informacyjny: możliwości współpracy z zespołami badawczymi Instytutów PAN w ramach Horyzontu Europa

Czy jesteś zainteresowany znalezieniem partnera do swojego projektu w ramach programu Horizon Europe? Szukasz eksperta w swojej dziedzinie? A może planujesz zbudować konsorcjum z renomowaną polską jednostką?

Skorzystaj z folderu informacyjnego „Horizon Europe Collaboration Opportunities with Institutes of the Polish Academy of Sciences” – to wszechstronny przewodnik po możliwościach współpracy z renomowanymi zespołami badawczymi z różnych instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk (PAN).

Znajdź przyszłego partnera w ramach programu Horizon Europe przeglądając przewijając folder poniżej lub pobierz wybraną część. Wykorzystaj kluczowe słowa lub skorzystaj z krótkich opisów, aby zidentyfikować osobę zainteresowaną aplikowaniem do konkursów w ramach programu Horyzont Europa.

Konferencja V4 – Infrastruktury Badawcze

18 kwietnia 2024, Bruksela, Hotel Reinessance Brussels

Tematem przewodnim tegorocznej wspólnej konferencji #V4Conference są infrastruktury badawcze. W czterech krajach Grupy Wyszehradzkiej dobrze funkcjonuje szereg intersujących europejskich infrastruktur badawczych (ang. Research Infrastructures – RIs), zarówno tych o ugruntowanej pozycji jak również dopiero powstających. Celem wydarzenia i towarzyszących mu obrad jest przyjrzenie się tym przykładom i zapewnienie platformy do dyskusji prowadzonych przez prelegentów pochodzących z różnych krajów i na różne sposoby zaangażowanych w RIs. Wydarzenie organizowane jest przez biura wsparcia R+R w Brukseli (CZELO, SLORD, PolSCA, NRDIO).

Konferencja umożliwi nawiązanie kontaktów między zgromadzonymi interesariuszami, ułatwiając debatę między zainteresowanymi stronami z brukselskiej społeczności, organów UE i przedstawicielstw krajów członkowskich oraz samych badaczy korzystających z szeregu różnych europejskich infrastruktur badawczych. Biorąc pod uwagę konkluzje Rady UE na temat infrastruktur badawczych podczas wydarzenia omawiane będą m.in. postulaty – zapewnienia przez państwa członkowskie długoterminowej stabilności i cyfrowego wzmocnienia ich infrastruktur badawczych.

Podsumowanie V4 Training for Research and Project Managers

11.03. 2024 – 13.03.2024 – edycja wiosenna

Zakończyliśmy wiosenną edycję V4 Training for Research Project Managers, która trwała od 11 do 13 marca br. Tradycyjnie było to wspólne wydarzenie organizowane w Brukseli przez Biuro PolSCA wraz z Czeskim Biurem Łącznikowym ds. Edukacji i Nauki (CZELO), Narodowym Biurem Badań, Rozwoju i Innowacji na Węgrzech (NRDIO) oraz Słowackim Biurem Łącznikowym ds. Badań i Rozwoju (SLORD).

Gościliśmy łącznie 35 osób, nie tylko z krajów Grupy Wyszehradzkiej ale również z krajów stowarzyszonych w IGLO (Informal Group of RTD Liaison Offices), przy czym Polskę reprezentowało 7 menadżerek badań:

Uczestnictwo instytutów Polskiej Akademii Nauk w Programach Ramowych Unii Europejskiej

W Horyzoncie Europa Instytuty Polskiej Akademii Nauk pozyskały ponad 50 mln euro dofinansowania. W projekty z HE zaangażowane są zespoły badawcze i naukowcy z ponad połowy Instytutów PAN. Dowiedz się więcej o uczestnictwie Instytutów PAN w programach ramowych UE.

Europejskie partnerstwo na rzecz chorób rzadkich

Europejskie Partnerstwo na rzecz Chorób Rzadkich (Rear Diseases), inicjatywa zaplanowana do uruchomienie w 2024 roku w ramach programu Horizon Europe, która opiera się na współpracy badawczej i innowacyjnej. Jego celem jest rozwiązanie unikalnych wyzwań związanych z chorobami rzadkimi, co poprawi życie milionów ludzi w całej Europie.